media

Karl van den Broeck: Glitter en glamour in oorlogsgebied

Klopt Astrid Bryan tv-kok Jeroen Meus? Haalt Martine Tanghe het van Nathalie Meskens? En wie stopt De Ronde of Tegen de sterren op? Dat zijn de vragen die vanavond op de Nacht van de Vlaamse Televisie Sterren beantwoord zullen worden. Maar achter de glitter schuilt een drôle de guerre. De grote mediagroepen zitten, tot de tanden bewapend, in de loopgraven om de strijd om de kijker tot het bittere einde uit te vechten. Kranten en weekbladen kunnen niet veel meer doen dan in de schuilkelders afwachten tot de strijd gestreden is.Het regent de laatste weken spannende berichten over de plannen van VT4, de tweede grootste commerciële zender van Vlaanderen die vorig jaar door De Vijver (Sanoma, Corelio en Woestijnvis) werd gekocht. Mark Uytterhoeven zou mee nadenken over een soort Laatste show, Tom Lenaerts en Tom Vandyck werken aan de fictiereeks Met man en macht, De mol kruipt weer uit zijn hol en regelmatig kondigen VRT-sterkhouders hun overstap naar Woestijnvis en VT4 aan (Sofie Lemaire, Gilles de Coster).De VRT lijkt zich niet te storen aan al dat spierballengerol. Voorzitter Luc Van den Brande verwacht dat de openbare omroep zo'n 2 tot 3 procent marktaandeel zal verliezen en terugvallen op zo'n 40 procent. En dat is meer dan genoeg voor de Vlaamse overheid die de kijkcijfermanie van de VRT in de nieuwe beheersovereenkomst fors getemperd heeft.

Vtm onder de pletwals

Wie de nieuwe VT4 (en zusje Vijftv) wel moet vrezen is vtm. Daar verwacht Van den Brande toch een terugval van zo'n 5 procent.Die cijfers lijken tamelijk klein, maar als ook de reclamebestedingen gaan schuiven, vertegenwoordigen ze toch forse meer- of minderinkomsten voor de aandeelhouders van de commerciële omroepen.Bij de voorstelling van de jaarcijfers van 2011 toonde Roularta (voor 50 procent eigenaar van de VMMa, vtm dus) liet Rik De Nolf niet in zijn kaarten kijken. Zijn groep heet voorbereid te zijn op de herlancering van VT4. "Hoe de kijker en de adverteerder zullen reageren, is niet te voorspellen", zei hij. "We hebben nog gezien dat sterren verhuizen van zender zonder het verhoopte resultaat."Het lijkt een beetje op fluiten in het donker, want voor Roularta zou een doorbraak van VT4 en Vijftv een fikse streep door de rekening zijn. Door de tegenvallende reclame-inkomsten, zowel bij de gratis pers (Streekkrant,...) als bij de magazines is de West-Vlaamse groep vooral afhankelijk van de reclame-inkomsten van de VMMa.Het is echter maar de vraag of vtm zal kunnen weerstaan aan de pletwals die Woestijnvis is. Onder druk van Roularta werd er de voorbije jaren fors bespaard aan de Medialaan in Vilvoorde, net nu de commerciële omroep erin slaagt om programma's te maken die moeiteloos naast de beste VRT-producties kunnen staan (Tegen de sterren op, Code37, Wat Als?,...). De sneer van Rik De Nolf dat het binnenhalen van het voetbalcontract pure verspilling was en niet voor herhaling vatbaar, lijkt op een dolk in de rug van mede-eigenaar Christian Van Thillo. Het illustreert de zenuwachtigheid.

Weekbladen onder druk

Roularta heeft zijn aandeel in VMMa altijd beschouwd als een lucratieve bron van inkomsten. Zonder de winsten van de commerciële omroep zouden heel wat printactiviteiten van de groep wellicht niet kunnen overleven. Vooral bij de weekbladen is de situatie niet rooskleurig. De losse verkoop staat onder druk, maar vooral de reclame-inkomsten dalen jaar na jaar. De strategie van de kranten om sterker in te zetten op hun weekbladen in het weekeinde, werpt stilaan vruchten af. Al blijft het ook voor hen een dagelijks gevecht tegen de andere media: radio, televisie, internet en (verrassing!) bioscoop.In tegenstelling tot De Persgroep is het internationale (Franse) avontuur van Roularta nog altijd gen succesverhaal en kunnen de tegenslagen in Vlaanderen daar dus niet gecompenseerd worden.Ook voor de aandeelhouders van VT4 is televisie (en binnenkort ook radio met Story FM) van levensgroot belang. Sanoma beleefde een rotjaar voor zijn tijdschriften (Goedele werd opgedoekt) en ook Humo (dat nu 100 procent eigendom is van De Vijver) blijft zoeken naar een tweede (derde?) adem.Corelio hoopt ook dat de inkomsten uit VT4 en Vijftv de opgedroogde geldstroom vanuit de VRT (via de reclameregie VAR) zullen compenseren. Want ondanks de hoeraberichten blijft het ook voor de uitgever van De Standaard en Het Nieuwsblad moeilijk om solide winst te puren uit zijn printactiviteiten.En dan is er nog slecht nieuws. Zo lijkt de financiering van fictiereeksen van Woestijnvis erg moeilijk te worden omdat de regels verbieden dat productiehuizen die eigendom zijn van zenders genieten van voordelige tax shelter en subsidies vanuit het Vlaams Audiovisueel Fonds. De procedures bij het VAF zijn verre van soepel en elke hapering kan een project meteen sine die uitstellen.Bovendien moet Woestijnvis het nu alleen zien te rooien. Toen het productiehuis van Wouter Vandenhaute nog exclusief voor de VRT werkte, kon het jaarlijks rekenen op zo'n 20 tot 30 miljoen euro, cash in het handje. Dat leverde legendarische televisie op, maar het is helemaal niet zeker of Woestijnvis op dat elan zal kunnen doorgaan in een commerciële omgeving.Bovendien is de aankoop van VT4 een fikse aderlating geweest voor Corelio, Woestijnvis en Sanoma. Naar verluidt werd 150 tot 170 miljoen euro betaald, meer dan tien keer de gemiddelde bedrijfskasstroom van de voorbije twee jaar. Als die investering moet renderen, mogen er niet te veel tv-projecten floppen.

Printmedia in de schuilkelder

De kranten en weekbladen kijken vanuit de schuilkelders toe wie de titanenstrijd op het kleine scherm zal winnen. Wanneer er grote verschuivingen zijn van de marktaandelen zal dat meteen gevolgen hebben voor de financiële gezondheid van de mediagroepen én ongetwijfeld ook op de printmedia die door die groepen worden uitgegeven.Daarnaast dreigen de reclamebestedingen nog meer te verschuiven van print naar televisie en zijn de prognoses niet rooskleurig: een stagnering van de bestedingen in 2012, een verdere daling van de inkomsten van de weekbladen, bovenop de daling van 7 procent in 2011.Toen vtm in 1989 werd opgericht, gebeurde dat door de krantenuitgevers. Zij vreesden dat commerciële televisie hun reclame-inkomsten zou uithollen en wilden zo een deel van de koek. Die vrees was niet onterecht want de voorbije decennia sukkelden kranten en weekbladen van de ene herstructurering naar de andere. Het blijft dus zoeken naar nieuwe bronnen van inkomsten.Het digitale platform dat de Vlaamse minister van Media Ingrid Lieten (sp.a) wil oprichten komt geen seconde te vroeg. Een iTunes voor nieuwsmedia heeft zeker toekomstperspectief, op voorwaarde dat het platform groot en divers genoeg is en de prijs realistisch en flexibel.Tot zolang blijft het fluiten in het donker en hopen dat er niet te veel (televisie)sterren op ons hoofd vallen.

© De Persgroep Publishing